Szczegółowa treść

Kolagen typu II jest jednym z najważniejszych składników budujących chrząstkę stawową. Tworzy przestrzenną sieć włókien, która nadaje chrząstce odpowiednią strukturę i odporność na obciążenia. Dzięki współpracy kolagenu z proteoglikanami tkanka może jednocześnie wytrzymywać rozciąganie, nacisk i wielokrotnie powtarzające się ruchy. To właśnie dlatego kolagen typu II ma tak duże znaczenie dla osób aktywnych, seniorów oraz wszystkich, którzy chcą dbać o sprawność układu ruchu.

Czym jest kolagen typu II?

Kolagen nie jest jedną substancją. To rozbudowana rodzina białek występujących w różnych tkankach organizmu. Poszczególne typy kolagenu pełnią odmienne funkcje.

Kolagen typu I występuje przede wszystkim w:

• skórze,
• kościach,
• ścięgnach,
• więzadłach.

Kolagen typu II jest natomiast charakterystyczny głównie dla:

• chrząstki stawowej,
• chrząstki żebrowej,
• krążków międzykręgowych,
• struktur oka.

W dojrzałej chrząstce stawowej stanowi około 90% całej puli kolagenu. Jest więc jej dominującym białkiem strukturalnym. (PMC)

Jak kolagen typu II wpływa na chrząstkę stawową?

Chrząstka pokrywa końce kości tworzących staw. Jej powierzchnia jest gładka i śliska, dzięki czemu kości mogą przesuwać się względem siebie przy minimalnym tarciu. Kolagen typu II tworzy w chrząstce włókniste rusztowanie. W jego przestrzeniach znajdują się proteoglikany, woda oraz komórki chrząstki nazywane chondrocytami. Taka budowa sprawia, że chrząstka:

• przenosi obciążenia,
• amortyzuje wstrząsy,
• zachowuje odpowiedni kształt,
• jest odporna na rozciąganie,
• może pracować podczas tysięcy ruchów wykonywanych każdego dnia.

Kolagen odpowiada przede wszystkim za wytrzymałość na rozciąganie, natomiast proteoglikany wiążą wodę i pomagają chrząstce znosić nacisk. Współdziałanie obu struktur nadaje tkance jej właściwości mechaniczne. (PMC)

Dlaczego chrząstka regeneruje się powoli?

Chrząstka stawowa nie posiada własnych naczyń krwionośnych. Składniki odżywcze docierają do niej głównie z płynu stawowego. Podczas ruchu chrząstka jest naprzemiennie ściskana i odciążana. Mechanizm ten można porównać do pracy gąbki: pod wpływem nacisku część płynu jest usuwana z tkanki, a po zmniejszeniu obciążenia płyn ponownie do niej przenika. Z tego powodu umiarkowana aktywność fizyczna jest ważna dla prawidłowego odżywiania chrząstki. Całkowity brak ruchu może działać na nią równie niekorzystnie jak nadmierne przeciążanie. Jeśli sieć kolagenu typu II ulegnie znacznemu uszkodzeniu, możliwości jej pełnej odbudowy są ograniczone. Dlatego tak ważna jest profilaktyka i wczesne reagowanie na sztywność, ograniczenie ruchomości lub nawracający dyskomfort.

Co osłabia strukturę chrząstki?

Kondycja chrząstki zależy od wielu czynników. Na szybsze zużywanie struktur stawowych mogą wpływać:

• wiek,
• nadmierna masa ciała,
• przebyte urazy,
• przeciążenia zawodowe,
• źle dobrany trening,
• mała aktywność fizyczna,
• nieprawidłowa biomechanika ruchu,
• przewlekłe procesy zapalne.

Wraz z wiekiem zmienia się organizacja włókien kolagenowych oraz zdolność chondrocytów do utrzymywania prawidłowej macierzy chrząstki. Nie oznacza to jednak, że pogorszenie sprawności jest nieuniknione. Regularny ruch, wzmacnianie mięśni i kontrola masy ciała mogą znacząco ograniczać obciążenia stawów.

Kolagen hydrolizowany a niezdenaturowany kolagen typu II

W suplementach można spotkać różne formy kolagenu. Nie należy traktować ich jako identycznych.

Kolagen hydrolizowany Powstaje poprzez rozłożenie większych cząsteczek kolagenu na mniejsze peptydy. Dostarcza aminokwasów i peptydów, które organizm może wykorzystać w procesach metabolicznych. Zazwyczaj stosuje się go w większych porcjach liczonych w gramach.

Niezdenaturowany kolagen typu II Zachowuje bardziej naturalną, przestrzenną strukturę białka. Jest stosowany w znacznie mniejszych ilościach niż hydrolizat. Jego proponowany mechanizm działania nie polega wyłącznie na dostarczaniu budulca. Badacze analizują jego wpływ na tzw. tolerancję doustną, czyli regulację odpowiedzi immunologicznej wobec własnego kolagenu chrząstki. Mechanizm ten jest obiecujący, ale nadal pozostaje przedmiotem badań. (PMC)

Co mówią badania dotyczące suplementacji?

W części badań klinicznych osoby przyjmujące niezdenaturowany kolagen typu II zgłaszały poprawę komfortu ruchu i funkcjonowania stawów. Takie wyniki obserwowano zarówno u niektórych pacjentów z chorobą zwyrodnieniową kolana, jak i u osób zdrowych odczuwających dyskomfort po wysiłku. (PubMed) Wyniki należy jednak interpretować ostrożnie. Badania różnią się:

• liczebnością grup,
• czasem obserwacji,
• zastosowaną formą kolagenu,
• dawką,
• ocenianymi parametrami.

Część publikacji była również finansowana przez producentów składników, co może zwiększać ryzyko stronniczości. Suplementacja może wspierać komfort i sprawność, ale nie oznacza automatycznej odbudowy utraconej chrząstki.

Czy sam kolagen wystarczy?

Zdrowie stawów nie zależy od jednego składnika. Najważniejsze znaczenie ma kompleksowe działanie obejmujące:

• regularną, umiarkowaną aktywność,
• wzmacnianie mięśni stabilizujących stawy,
• utrzymanie prawidłowej masy ciała,
• odpowiednią podaż białka,
• urozmaiconą dietę,
• właściwie dobraną regenerację.

W syntezie kolagenu uczestniczy między innymi witamina C. Ważne jest także dostarczanie aminokwasów, takich jak glicyna, prolina i hydroksyprolina.

Kolagen typu II w FOHOW Movement Plus

FOHOW Movement Plus został opracowany jako wieloskładnikowe wsparcie układu ruchu. Dzienna porcja czterech tabletek zawiera między innymi:

• 1800 mg hydrolizatu białka z chrząstki kurczaka,
• 572 mg chito-oligosacharydów,
• 320 mg ekstraktu z kurkumy,
• 40 mg niezdenaturowanego kolagenu typu II.

Zestawienie kilku składników pozwala spojrzeć na potrzeby układu ruchu szerzej niż wyłącznie przez pryzmat jednego rodzaju kolagenu. Suplement nie zastępuje rehabilitacji, prawidłowego treningu ani leczenia zaleconego przez lekarza. Może jednak stanowić element codziennej strategii dbania o stawy, szczególnie u osób aktywnych, seniorów i osób narażonych na regularne przeciążenia.

Podsumowanie

Kolagen typu II jest podstawowym elementem włóknistego rusztowania chrząstki stawowej. Pomaga jej zachować wytrzymałość, sprężystość i zdolność do przenoszenia obciążeń. Najlepsze rezultaty w dbaniu o stawy daje połączenie ruchu, prawidłowej masy ciała, odpowiedniej diety i świadomie dobranej suplementacji. Kolagen typu II może być jednym z elementów takiego programu, ale nie powinien być przedstawiany jako środek samodzielnie odbudowujący uszkodzoną chrząstkę.

Najważniejsze fakty

1. Kolagen typu II jest dominującym rodzajem kolagenu występującym w dojrzałej chrząstce stawowej.
2. Wspólnie z proteoglikanami pomaga chrząstce przenosić nacisk, rozciąganie i obciążenia mechaniczne.
3. Kolagen hydrolizowany i niezdenaturowany kolagen typu II różnią się strukturą, porcją oraz proponowanym mechanizmem działania.
4. Badania sugerują, że niezdenaturowany kolagen typu II może wspierać komfort i funkcjonowanie stawów u części osób.
5. Suplementacja nie zastępuje aktywności fizycznej, kontroli masy ciała, rehabilitacji ani leczenia.

Często zadawane pytania (FAQ)

Instrukcja krok po kroku

Źródła i referencje

• Eyre D., Articular cartilage and changes in arthritis: collagen of articular cartilage, 2002. (PMC)
• Fox A.J.S. i wsp., The Basic Science of Articular Cartilage: Structure, Composition, and Function, 2009. (PMC)
• Lugo J.P. i wsp., Efficacy and tolerability of an undenatured type II collagen supplement in modulating knee osteoarthritis symptoms, 2016. (PubMed)